Salihli hakkında yanlış bilinen gerçekler

12 Mart 2018, Pazartesi
Salihli hakkında yanlış bilinen gerçekler

Uzun yıllardır, Mustafa Kemal Atatürk'ün şehirlere gelişi kutlamaları unutulmuştu, bu yıl tekrar hatırlandı. Önümüzdeki yıl Salihli'ye gelişinin de kutlanacağını öğrendim, kutlamalar da yanlışlıklara sebebiyet vermemek için gerçekleri bir kez daha hatırlatalım:

Mustafa Kemal’in, Salihli tren garında bulunan panoda yer alan fotoğrafı ve yazılar, insanların kafalarını karıştırıyor. Yazı da Atatürk’ün, 26 Ocak 1923 günü, Salihli’ye ikinci gelişinde verdiği söylev hem eski Türkçe hem de günümüz Türkçesi ile yazılmış. Fotoğraf ise 16 Ekim 1925 yılındaki ziyaretinden... Durum böyle olunca insanlar konuyu yanlış algılıyor. İşin aslı şöyle;


Ebedi önderimiz, Mustafa Kemal’in, Salihliye ilk gelişi, 7 Eylül 1922 günü, otomobilledir. Başkomutan, iki gündür kaldığı Alaşehir’den, o ünlü sarı otomobili ile yola çıkmış, Mendora (Kemaliye), Durasıllı, Taytan,  Kırveli üzerinden, saat 14 sıralarında, Borlu Kahveleri diye anılan yerde, Hacı Mustafa (Akiş) ve eşraf tarafından karşılanmıştır. Kent yaklaşık iki buçuk yıl işgal altında kaldığından, Kaymakam, Yunan tarafından görevden alınmış, kendilerine direnen o yılların Belediye Başkanı Hacı Davut (Ulaş) esir alınıp Midilli adasına götürülmüştü.


Karşılayıcılardan Hacı Mustafa Ağa, Başkomutan Mustafa Kemal ve beraberindeki Genel Kurmay Başkanı Fevzi (Çakmak), Batı Cephesi Komutanı İsmet (İnönü) beyleri, Kocaçeşme mahallesi Bostan sokaktaki evine misafir etmişti. Yaklaşık iki gündür yanmakta olan şehirdeki yangın neredeyse sönmek üzereydi. 1. Ordu Komutanı Nureddin Paşa Salihliye daha önce gelmişti.
Mustafa Kemal ve silah arkadaşları bu evde iki gece kalacaklar, yolların bozuk ve ikmalin düzenli olarak ulaşamadığı, Kütahya, Simav üzerinden gecikmeli olarak gelmekte olan 2. Ordu Komutanı Yakup Şevki (Sübaşı) Paşayı bekleyecekler ve 8 Eylül 1922 günü, Adala’daki eve ulaşan Paşa ile buluşup İzmir’e girişin planlamasını yapacaklardı.


9 Eylül 1922 günü, saat 08.00 civarında, bu kutlu komutanlar, Salihliden, İzmir’e doğru yola çıktılar. ..
Mustafa Kemal, 26 Ocak 1923 günü, Annesinin vefatından sonra İzmir’e trenle geçerken Garda durarak halka, İstasyondaki panoda yer alan konuşmayı yapmıştı.
16 Ekim 1925 tarihinde Mustafa Kemal, Salihliyi üçüncü kez ziyaret etmektedir. Falih Rıfkı Atay, Çankaya isimli anılarını topladığı eserinde Atatürk’ün 16 Ekim 1925 tarihinde yaptığı Salihli gezisinden şöyle söz eder:


“ Alaşehir tarafından bir tren dolusu asker gelmişti. Halk, bunun haberini almıştı. Duyan erkekler, kadınlar, çocuklar, bütün Salihli istasyona koşuyor. Hâlbuki bunlar cepheden kaçan 2 000 kadar silahlı Yunan askeriydi. Bu askerler, evvela halka hiddetlerinden, sonra uzaktan gelen müsademe (çarpışma) ile ümide düştüklerinden, hemen trenden inerek halka ateş açıyorlardı. Halk birbirlerini çiğneyerek, bağrışarak evlerine kaçıyorlardı....


Bu olaydan tam üç yıl sonra, büyük kurtarıcının yolu bu yanık-yıkık kasabadan geçiyordu. O acı günler, o kara günler artık geride kalmıştı. Artık Türk yurdunda Türk’ün bayrağı dalgalanıyordu. Büyük kurtarıcısının, Atasının izinde sonsuza dek de dalgalanacaktı.


İşte o gün Salihlili, kurtarıcısı Gaziyi görmekten mutluydu. O acı günlerde de Salihli’ye gelmişti. Fakat bu gün korku yoktu. Ebediyen hür ve mutluydu. Gazisinin geleceğini duyunca, istasyon ve çevresini al bayraklarla süslemiş, geçeceği yerlere zafer takları kurmuştu. Süslenmiş zafer taklarına Gazisinin fotoğrafı asılarak “Hoş geldin Sevgili Gazi” ibaresi yazılmıştı.


İstasyonda, binalarda ve zafer takında bayrak daha mağrur dalgalanıyordu Salihlide. Çünkü o gün bayrağına büyük değer veren ULU GAZİ gelmişti.”


Yukarıdaki anıdan Gazinin yine istasyonda karşılandığını anlıyoruz.   Elimizdeki fotoğrafta gördüğümüz kadarı ile istasyon binasının doğu tarafında konaklamışlardı.
26 Ocak 1931 tarihinde, Atatürk, Kubilay’ın şehit edildiği ayaklanmadan sonra,  Menemen’e geçerken gece, saat 23.30 sıralarında, Salihli Garda, trende 4 saat konaklama yapmış, saat 04.00’de Menemen’e hareket etmiştir.

8 Nisan 1934 Salihli İstihkâm Taburunu Ziyaretleri:


Salihli eşrafından merhum Ali SÜTÇÜ o günü şöyle anlatmıştı:  “Atatürk 08 Nisan 1934, Pazar günü, öğle saatlerinde Salihli’ye gelerek ilçemizdeki İstihkâm Taburunu denetlemişti. Gazipaşa, Salihlideki İstihkâm Taburunu denetleyecek diye, bütün şehir, istasyona akmıştı sanki. Karşılamaya Kaymakam Abdülkerim Bey, Belediye başkanı Hamit Sinan Bey ile şehrin ileri gelenleri de katılmıştı. Kemal Paşa, İstasyondan taburun olduğu yere (Şimdi Mehmetçik parkı) kadar halkla beraber yürüyerek geldi. O yıllarda Tabur komutanı Ahmet Şefik Bey idi. Burada, çok sevdiği ve vatanın gözbebeği Mehmetçik’lerle sohbet etti, sohbet değil de sanki baba ve oğulları dertleşir gibiydi. O anda, her asker, kim bilir ne tatlı düşünceler içindeydi. Bitişikteki Top sahasında (Eski Stad)  Savaş tatbikatı yapılacaktı. Halk da bu tatbikatı izlemek için geldi. Bir ara Gazipaşa Tatbikatı kendisi yönetti; “Süngü tak! Yat! Kalk! Hücum!” gibi emirler verdi.”Sonra Askerle karavana yedi, kahvesini içti. Gazi, Saat 17 sularında özel treni ile Turgutluya hareket etti.

23 Haziran 1934 Ziyaretleri:

Ali Sütçü’yü dinlemeye devam edelim: “Üç gün öncesinden şehirde tellallar dolaşmış Gazi ile İran Şahının geleceğini haber vermişti. 23 Haziran cumartesi günü Sabahın erken saatinde halk istasyonu doldurmuştu. Bir gün önce istasyonda üstünde Türkçe ve Acemce ‘Hoş Geldiniz’ yazan merasim takları yapılmış ve çiçeklerle bir güzel süslenmişti. Gürbüzler futbol takımı ön sırada, herkes istasyondaki yerini almıştı. Özel tren istasyona girdi. Lokomotifin bir yanında Kazım Dirik, diğer yanında da Hacim Muhittin Çarıklı duruyordu. Tren istasyonda durdu. Mustafa Kemal trenden inerek istasyon şefinin odasına girdi. Burada, İzmir ile bir telgraf görüşmesi yapmış. Şah trenden inerek halkı selamladı önde birkaç kişi ile tokalaştı ve trene döndü. Gazi de trene döndü ve pencereden halkı selamladı. Bu seyahat, Salihli’ye son gelişleri olmuştur.”
Yukarıda okuduğunuz ziyaretlerinin yanı sıra, Mustafa Kemal, birçok kez Salihli’den trenle geçmiştir. Bu geçişleri ya gece olmuş ya da duraklamadan sadece pencereden selamlama şeklinde gerçekleşmiştir.
Mustafa Uçar

 

Tüm Hakları Saklıdır © 2014 Salihli Sektör Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Obisis.com